Ki sa ki Vektè gen fè ak Jèn ak klonaj
Nan klonaj molekilè, vektè a se yon molekil ADN ki sèvi kòm konpayi asirans la pou transfè a oswa ensèsyon nan jèn etranje (yo) nan yon lòt selil, kote li ka repwodui ak / oswa eksprime. Vektè yo se nan mitan zouti esansyèl pou klonaj jèn epi yo pi itil si yo menm tou yo kode kèk kalite marque jèn kodaj yon molekil bioindicator ki ka mezire nan yon evalyasyon byolojik asire ensèsyon yo, ak ekspresyon, nan òganis lan lame.
Espesyalman, yon vektè klon se ADN te pran nan yon viris, plasmid oswa selil (nan pi wo òganis) yo dwe insert ak yon fragman ADN etranje pou klonaj objektif. Depi ka vektè klonin la ka kanpe nan yon òganis estabilite, vektè a gen ladan tou karakteristik ki pèmèt pou ensèsyon an pratik oswa retire ADN. Apre yo te klone nan yon vektè klonin, fragman ADN la ka plis sub-klone nan yon lòt vektè ki ka itilize ak menm plis espesifik.
Nan kèk ka, viris yo itilize pou enfekte bakteri. Viris sa yo rele bakteriofaj, oswa phage, pou kout. Retrovirus yo se vektè ekselan pou entwodwi jèn nan selil bèt yo. Plasmid yo, ki se moso sikilè nan ADN, se vektè ki pi souvan itilize yo itilize prezante ADN etranje nan selil bakteri. Yo souvan pote jèn antibyotik rezistans ki ka itilize pou teste pou ekspresyon ADN plasmid, sou plak antibyotik petri yo.
Gene transfere nan selil plant yo souvan fèt lè l sèvi avèk bacterium tumefaciens Agrobacterium tè a, ki aji kòm yon vektè ak foure yon plasmid gwo nan selil la lame. Se sèlman selil ki genyen vektè klonaj la ap grandi lè antibyotik yo prezan.
Kalite Gwo Klonaj Vektè yo
Sis pi gwo tip vektè yo se:
- Plasmid. Sik ekstrachromosomal ADN ki otonomeman repwodui andedan selil la bakteri. Plasmid yo jeneralman gen yon nimewo kopi segondè, tankou pUC19 ki gen yon kopi kantite 500-700 kopi pou chak selil.
- Phage. Molekil lineyè ADN ki sòti nan bakteriofaj lambda. Yo ka ranplase ak ADN etranje san yo pa deranje sik lavi li yo.
- Cosmids. Yon lòt molekil molekil ADN sikre ki konbine karakteristik plasmid ak phage.
- Bakteri atifisyèl Chromosomes. Ki baze sou plasmid bakteri mini-F.
- Leven atifisyèl Chromosomes. Sa a se yon kwomozòm atifisyèl ki gen telomèr (jeteur jete nan bout kwomozòm yo ki koupe pandan divizyon selil) ak orijin nan replikasyon, yon centromere ledven (yon pati nan yon kwomozòm ki lyen kratid sè oswa yon dyad), ak yon makè selectable pou idantifikasyon nan selil ledven.
Imèn Atifisyèl Chromosome. Sa a ki kalite vektè se potansyèlman itil pou livrezon jèn nan selil imen, ak yon zouti pou etid ekspresyon ak pou detèmine fonksyon kwomozòm imen an. Li ka pote gwo fragman ADN.
Tout vektè enjenyè gen yon orijin nan replikasyon (yon replicator), yon sit klonaj (ki chita kote ensèsyon an nan ADN etranje ni deranje replikasyon oswa inaktivasyon nan makè esansyèl), ak yon makè selectable (tipikman yon jèn ki bay rezistans nan yon antibyotik.)